De beerput van de buitenlandse levensverzekeringen

Het Laatste Nieuws pakte, twee dagen na mekaar, breed uit met een vermeende oplichtingszaak waarbij volgens de krant, een aantal verzekeringsmakelaars 250 miljoen euro van ongeveer 700 Belgen zouden hebben laten verdwijnen. De affaire kwam al in 2011 boven drijven toen het parket van Turnhout de zaakvoerders van het makelaarskantoor D&D uit Massenhoven oppakte. De belangrijkste aanleiding daarvoor waren de klachten over het fonds Orelius Golden Invest.  Dat fonds werd bijna uitsluitend verdeeld via de Luxemburgse verzekeraar Excell Life.

Life InsuranceDe zaak D&D werd destijds ingeschaald op 50 tot 90 miljoen euro. In juli 2012 plaatste een Luxemburgse rechtbank Excell Life onder curatele. In dat vonnis wordt Orelius Golden Invest begroot op 43 miljoen euro, gespreid over 580 klanten. Slechts 26 miljoen euro is effectief belegd in waardepapier.

Het Laatste Nieuws noemt ook de fondsen Cubex en Elix. Elix was een aan de Forex gelinkte structuur die ook door Excell Life werd verdeeld. Cubex was een fonds dat door Toon Cochet, Jean-Marc Thys en Jean Nicole Turpel werd opgericht op de Cayman Islands. Thys heeft een lange carrière als private banker op zijn palmares. In 1999 nam hij de Zwitserse vennootschap Caprinco over. Die vennootschap was ook vertegenwoordigd in Cubex. Cochet was een van de oprichters van Moneyclip (lees later meer) Hij is ook een  van de spilfiguren bij D&D.

Het parket van Turnhout laat uitschijnen dat het nog dit jaar een reeks verdachten voor de rechtbank wil laten verschijnen. Allicht is dat de reden voor de Het Laatste Nieuws om er nu extra aandacht aan te besteden. De krant heeft het over 250 miljoen en 700 gedupeerden. Jammer genoeg is deze zaak slechts een van de vele affaires waarbij verzekeringsmakelaars en bankagenten betrokken zijn. Het bedrag en het aantal slachtoffers dat via constructies met levensverzekeringen werd gemaakt, ligt veel hoger.

Orelius Golden Invest, een gouden zaakje met een zuur smaakje

Het Laatste Nieuws verwijst uitdrukkelijk naar de zaak D&D en het fonds Orelius Golden Invest-Elite Gold. Dat is een gestructureerd product met kapitaalsgarantie op einddatum. (15 jaar). Gestructureerde producten hebben in principe twee compartimenten. Het eerste compartiment zorgt voor de kapitaalsgarantie, het tweede compartiment, het zogenaamde actieve gedeelte, zorgt voor het beloofde aanvullende rendement.

In deze constructie werd de garantie gerealiseerd door een zerocoupon van Deutsche Bank Luxembourg. Op zich is dat een betrouwbare en solvabele partner. Het actieve gedeelte werd beheerd door Insolux, een Luxemburgse structuur die zover bekend, niet officieel erkend was. Insolux spiegelde voor dat de evolutie van Orelius Golden Invest gelinkt was aan trading in goud. In realiteit belegde de beheerder in industriële mijnbouw in Afrika. Beleggers kregen op basis van de informatie van Insolux een coupon van 7% per jaar voorgespiegeld. Die garantie wordt in het promotiemateriaal hard naar voren geschoven maar wie goed leest merkt dat de garantie slechts geldt voor het eerste jaar en voor beleggers die vijftien jaar in het fonds blijven.

Al in 2008 kwam Insolux in financiële ademnood. In 2009 stond het water helemaal aan de lippen en de beheerders verkochten de zero bond van Deutsche Bank Luxembourg om aan liquiditeiten te komen. Nadat eerder al het actieve compartiment van Orelius Golden Invest spaak liep werd door deze verkoop ook de kapitaalsgarantie onderuit gehaald en bleef er voor de beleggers niks meer te rapen.

In maart 2014 communiceerden de curatoren van de Luxemburgse verzekeraar Excell Life, waar het fonds grotendeels in ondergebrcht was, dat ze op dat moment geen actief hadden kunnen traceren in het beleggingsfonds en dat er bijgevolg op dat moment niks rest van het belegde spaargeld in Orelius Golden Invest.

Il est rappelé qu’en l’absence d’évaluation des actifs sous-jacents des fonds ORELIUS GOLDEN INVEST, les liquidateurs ne pouvaient communiquer aux investisseurs de ces fonds que le nombre d’unités de compte détenues par chacun et non la valeur de l’unité de compte. A ce stade des opérations de la liquidation, nous n’avons pas retracé ni réalisé d’actifs et n’avons rien à distribuer. La valeur de l’unité de compte ne sera connue et ne pourra être communiquée aux créanciers ayant produit au passif de la liquidation que lorsque des actifs auront été recouvrés.

De tweede generatie masterbrokers

Orelius Golden Invest-Elite Gold werd bedacht door een paar Belgen die zich organiseerden onder de naam Orelius Management. Het kantoor van Orelius Management was in het Zwitserse kanton Zug gevestigd, wat op zich al een reden is voor verscherpte aandacht. Het beleggingsvehikel werd voornamelijk gepromoot door D&D Financials, de reeds genoemde verzekeringsmakelaar uit Massenhoven.

D&D is een typische copycat van de grote masterbrokers Kobelco, Masterfinance en Evest, die tussen 2000 en 2010 enorme sommen versluisden, hoofdzakelijk via buitenlandse levensverzekeringsstructuren. De twee bekendste masterbrokers, Kobelco en Masterfinance gingen in de periode 2008-2009 ongeveer gelijktijdig over kop en lieten een portefeuille beleggingsverzekeringen achter waar tientallen miljoenen euro’s gebunkerd zaten in dubieuze fondsen. Evest was de verderzetting van Moneyclip, een masterbroker die werd opgericht door Erik Duinslaeger en Toon Cochet, die later opduikt bij D&D. Moneyclip werd voor veel geld verkocht aan de groep EDG van Dominique Dejaen. Dejean en Duinslaeger werden het echter al snel oneens over de productstrategie. Uiteindelijk zouden Duinslaeger en commercieel directeur Jorre Appel in 2008 met slaande deuren vertrekken bij Evest om zich later vast te rijden in het debacle Quality Investments. Appel was daar directeur België. Duinslaeger was de belangrijkste promotor via zijn distributiestructuren Fides en Confides Financial Services. Ongeveer 600 Belgen zagen meer dan 220 miljoen euro in rook opgaan in de ondertussen verboden life settlements. Lees er hier meer over.

De eerste masterbrokers gebruikten een bedrijfsmodel waarbij ze de distributie hoofdzakelijk organiseerden via een breed netwerk van verzekeringsmakelaars en bankagenten. De masterbroker groepeerde de productie en bood die aan bij een aantal, meestal buitenlandse ontwikkelaars van zogenaamde niet gecorreleerde producten. Die belegden vaak in zeer fantasierijke waarden zoals teakhout, whisky, wijn, antieke wagens, juwelen, overgekochte levensverzekeringen (life settlements), luxegoederen …. Ze realiseerden een volume dat het mogelijk maakte om gepersonaliseerde producten te ontwikkelen en commissies te bedingen die veel hoger lagen dan wat gebruikelijk was in de markt. Omdat die producten vrij ontransparant waren verdween snel de gêne om ook de commissies te verhogen. De concurrentie tussen de drie grote masterbrokers was bikkelhard en de strijd om de productie binnen te rijven werd vaak gewonnen via de onbeschaamde hebzucht van een aantal gespecialiseerde bemiddelaars. Al snel kwamen een aantal fondsen in ademnood. Toen de financiële crisis losbarstte steeg ook de achterdocht bij de beleggers. De productie van de masterbrokers stokte en dat betekende meteen ook het einde van de malafide platformen.

Na de val van de drie grote masterbrokers dreigde  het lucratieve handeltje van een belangrijke groep bemiddelaars droog te vallen. Dat zette een aantal van hen ertoe aan om een eigen structuur op te bouwen met een vergelijkbare productstrategie. De Turnhoutse platformen BFD en Arlis Investments en ook D&D uit Massenhoven zijn daar voorbeelden van. Hun bedrijfsmodel was echter meer gericht op de werking met subagenten en steunde minder op de zelfstandige distributie via een netwerk van makelaarskantoren.

De Spaanse roots van Excell Life

Achter de zaak D&D, die momenteel de pers haalt, schuilt een veel omvangrijker carrousel waarvan de financiële schade maar moeilijk begrootbaar is. De structuur Orelius Golden Invest-Elite Gold werd onder meer ondergebracht in een intern verzekeringsfonds van de Luxemburgse verzekeraar Excell Life. Die maatschappij was in handen van Spaanse aandeelhouders. De spilfiguren waren Juan Manuel Villa Llauger en Eduardo de Pascual Arxe. Beide heren hadden ook connecties met Apra Leven, de Belgische verzekeringsmaatschappij die door het FSMA onder curatele werd geplaatst.

Villa Llauger was verder ook bestuurder in de Spaanse onderlinge verzekeraar Fortia Vida. Die maatschappij kwam in zware problemen en werd door de Spaanse controle onder curatele geplaatst.  De analyse van de Spaanse pers over Fortia Vida was destijds vernietigend. De maatschappij gaf leningen aan vastgoedprojectontwikkelaars die gelinkt waren aan Villa Llauger. In ruil kreeg Fortia Vida participaties die echter veel te hoog werden gewaardeerd in de boeken van de maatschappij. De Spaanse vastgoedcrisis zorgde ervoor dat de verzekeraar een explosieve zeepbel werd.

Eduardo De Pasqual Arxe was dan weer afgevaardigd bestuurder van Eurobank De Mediterraneo. Die bank ging failliet in 2003. Daarna werd hij tot 2006 bestuurder en aandeelhouder bij Excell Life. Bepaalde bronnen laten uitschijnen dat er fondsen uit Eurobank naar Excell Life gepompt zijn. Alleszins was Excell life ook aandeelhouder van Eurobank. De Pasqual was destijds manifest aanwezig in België en Luxemburg om de activiteiten van Excell Life en Apra Leven te sturen.

Naast de aandeelhouders was ook het management van Excell Life niet onbesproken. Topman Michonneau werd in 2009 door de Luxemburgse waakhond CAA aan de kant geschoven toen hij verdacht werd van fraude. Zijn rechterhand en financieel directeur Henri Lenne was bestuurder bij Insolux…de beheerder van Orelius Golden Invest-Elite Gold.

Excell Life voerde in juli 2010 een kapitaalsverhoging door van 6,2 miljoen euro. Dat gebeurde door de inbreng van een participatie in een Roemeense vastgoedvennootschap Cosin Tei srl. Die inbreng werd door een Luxemburgs auditbureau gewaardeerd maar bleek uiteindelijk veel minder waard dan wat uit de audit kwam. Op dat moment greep de Luxemburgse financiële regelgever CAA in. Op 5 augustus 2010 kreeg Excell Life verbod om nieuwe contracten aan te brengen of bijkomende stortingen te ontvangen voor bestaande polissen. Er mochten ook geen dividenden worden uitbetaald aan de aandeelhouders en de bankrekeningen van de maatschappij werden geblokkeerd. Na een korte verlenging werden deze maatregelen deels opgeheven op 19 april 2011. Excell Life had ondertussen zijn Franse portefeuille verkocht en werd door het CAA in run-off geplaatst. De maatschappij kon daardoor de bestaande portefeuille verder beheren in afwachting dat er een overnemer zou komen. Luc Berg werd als nieuwe bestuurder ad interim aangesteld. Berg was echter een vertegenwoordiger van de EDG groep, eigenaar van masterbroker Evest.  Evest was een van de prominente relaties van Di Pasqual en Villa. Evest verkocht ook een tak 21 product van Apra Leven en daar trokken de beide Spanjaarden aan de touwtjes. In 2012 zou het CAA uiteindelijk twee vereffenaars aanstellen die het passief van de verzekeraar moeten afwikkelen. Het eigen vermogen van Excell Life bedraagt slechts een fractie van de uitstaande verplichtingen.

SEB Life, de spil in het raderwerk

Het klink allicht vreemd maar de impact van Excell Life is nog relatief beperkt. De maatschappij had slechts een zeer klein distributienetwerk en commercialiseerde een beperkt gamma producten. De twee Ierse maatschappijen SEB Life (destijds ILI Life) en Hansard Global, hadden een veel breder uitgebouwde distributieketen. Omdat de Ierse wetgeving veel meer ruimte liet voor beleggingsfondsen gekoppeld aan een levensverzekeringsmantel, verschoven de drie grote masterbrokers hun productie naar de Ierse maatschappijen die actief waren onder het statuut van vrije dienstverlening. SEB Life en Hansard werden de hofleveranciers van de drie grote masterbrokers en ze hebben op die manier jarenlang tientallen miljoenen omzet gedraaid in België maar ook in Nederland. Niet alle fondsen die de Ierse maatschappijen verdeelden, waren uiteraard speculatief. Maar omdat de Luxemburgse regelgever het gebruik van levensverzekeringen gekoppeld aan beleggingsverzekeringen verstrengde, verschoven vooral de risicovolle producten naar Ierland. Veel van die fondsen zijn ondertussen gesloten of geïmplodeerd.

Lees hier het artikel van Financelab over de service van SEB Life

Lees hier het artikel van Financelab met een concrete case van SEB Life

De onmacht van het gerecht

Het gerecht van Turnhout onderzoekt deze zaak al sedert 2011. Vier jaar later kondigt men aan dat er allicht een twaalftal mensen voor de correctionele rechtbank zullen verschijnen. De geschiedenis leert dat dit slechts het begin is van een jarenlange juridische procedureslag.

In 2009 ging masterbroker Kobelco over kop. Zaakvoerder Nils Kok en financieel directeur Bruno Vermeiren werden samen met hun echtgenoten, een ondertussen overleden directeur van de masterbroker, een makelaar en de bedrijfsrevisor, in verdenking gesteld. De zaak is vandaag nog steeds niet opgestart omdat er voortdurend bijkomende onderzoeken worden gevraagd en vertragingsmechanismen worden gevoerd.

In 2011 ging Quality Investments (QI) over kop. Het kostte aan zeshonderd Vlamingen meer dan 220 miljoen euro. Internationaal was de schade nog veel groter. Commercieel directeur Jorre Appel vluchtte weg naar Spanje waar hij ondertussen de vertegenwoordiger is van een platform dat belegt in de aankop van whisky. Lees het verhaal hier

Promotor Eric Duinslaeger wentelde zich in de rol van witte ridder en richtte een belangenvereniging op. Het gerecht heeft de zaak uiteindelijk geseponeerd en verwijst naar de rechtszaak in Nederland waar de stichters van QI in verdenking gesteld werden.

Onduidelijke wetgeving

Het grootste probleem waarmee het gerecht kampt om de strijd tegen malafide verzekeringsproducten efficiënt te kunnen voeren is de erg summiere wetgeving in België. Tot vorig jaar waren producten in tak23 die via vrije dienstverlening werden gepromoot in ons land een bijna niet gereglementeerde jungle. Het FSMA tikte wel fondsenboetiek Nobles Crus van Elite Advisers uit de markt. Dat gebeurde echter op basis van een technische inbreuk. Naar aanleiding van dat geval kwam de regelgever met een aantal nieuwe initiatieven. Het FSMA kan voortaan bepaalde producten bannen. Het verbod geldt onder meer voor producten afhankelijk van virtueel geld, niet conventionele activa en life settlements. Het FSMA geeft een summiere opsomming van wat met onconventionele activa bedoeld wordt. Ze noemen onder meer teakhout, wijn en whisky. De regelgeving is echter zeer algemeen en laat nog voldoende ruimte over om met malafide niet gecorreleerde producten op de markt te komen. Het is jammer dat de regelgever zich op dat vlak niet heeft laten inspireren door de collega’s in Luxemburg. Zij hebben op basis van jaren eraring een reglement opgesteld dat de kleinere beleggers behoedt voor te riskante investeringen. Luxemburg hanteert een getrapt systeem waarbij het totale eigen vermogen aangeeft welke fondsen in een levensverzekeringsstructuur mogen ondergebracht worden. Het reglement is gebaseerd op een opsomming van toegelaten assets. Dat is veel duidelijker dan een summiere uitsluiting van bepaalde waarden.

Naast een striktere regelgeving moet het FSMA het intermediair veel strenger screenen. In het geval van QI werd een belangrijk gedeelte van de productie gerealiseerd zonder verzekeringsmantel. Op dat moment volstond een tranche van 50.000 euro om aan de prospectusplicht te ontsnappen. Momenteel is die drempel opgetrokken naar 100.000 euro. Beleggingen boven dat bedrag zijn nauwelijks gereglementeerd. De beste manier dat misbruik te stoppen is een strenge toepassing en opvolging van de MIFID regelgeving. Maar zelfs dat zal het misbruik niet volledig uitsluiten. Bij Aristophyl kochten de beleggers effectief een deel van de waardepapieren aan. De promotoren van beleggingen in whisky kiezen ook niet meer voor de omweg naar een fonds. En alweer in het Turnhoutse duikt een niet onbesproken verkoper van gouden en zilveren munten op. De menselijke hebzucht blijft een rijke voedingsbodem voor fraude.

7 reacties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.