PSD2 is een unieke opportuniteit voor de klassieke bankensector

Op 13 januari 2018 moeten de EU-lidstaten de Europese richtlijn PSD2 (Payments Services Directive 2) in hun nationale wetgeving implementeren. Die richtlijn verplicht de klassieke banken om de rekeninginformatie van hun klanten vrij te geven aan externe partijen, op voorwaarde dat die klant daar toestemming voor geeft. Die externe partijen kunnen andere klassieke banken zijn, maar ook nieuwe challengerbanken, online-retailers, telco’s, technologiebedrijven of socialemediabedrijven.

PSD2 voorziet in twee werkingsmodellen. De zogenaamde “third party payment initiation service providers (PISP’s)” ontwikkelen een eigen betaalsysteem dat via de rekening van de bank van hun klant wordt uitgevoerd. De “account information service providers (AISP’s)” ontwikkelen systemen waardoor klanten meer inzicht in hun financieel beheer en hun geldstromen kunnen krijgen.

Welke partijen kunnen betrokken zijn bij PSD2

In de eerste plaats zijn de klassieke banken zelf gevat door PSD2. Dat is natuurlijk een enorme uitdaging omdat zowat iedere bank in Europa verplicht is om zich te positioneren als de beste oplossing voor mensen die klant zijn bij meerdere banken.

Ook nieuwe digitale  banken vallen onder PSD2. België loopt op dat vlak zeker niet voorop. Enkel Hello Bank profileert zich als een echte challenger maar puur organisatorisch-technisch is het een dochterbedrijf van BNP Paribas Fortis.

Startups en scale-ups in de fintechomgeving hebben België dan weer wel in het vizier. In ons land pakken vooral Paypal, Seqr en het snel groeiende Stripe relatief snel marktaandeel. Payconiq en Bancontact horen hier ook thuis maar het zijn in feite buitenbeentjes in dit segment. Bancontact is een initiatief van de banken zelf en Payconiq is een platform van ING, Belfius en KBC. Wat SEQR betreft zijn er overigens twijfels over de toekomst. Moederbedrijf Seamless kondigde aan dat het zich wil focussen op de B2B-omgeving en dat het SEQR wil verkopen.

Technologiebedrijven zoals Apple (Apple Pay), Google (Android Pay) en Amazon (Amazon Pay) zijn uiteraard belangrijke betrokkenen.  Voorlopig is enkel Android Pay actief in onze markt maar de uitrol van Apple Pay kan verwacht worden in 2018.

David MarcusDe grote sociale media platformen  zullen evident een rol gaan spelen in het betaalverkeer. Vooral Facebook  lijkt ver gevorderd  en dat heeft veel met vice-president David Marcus te maken. Marcus was de CEO van Paypal maar werd door Mark Zuckerberg naar Facebook gelokt. Ondertussen kan je in de VS via Messenger geld versturen en zelfs facturen uitzenden. De transacties gaan via het systeem van Paypal.

De grote retailketens zoals Delhaize, Carrefour en Corluyt ontwikkelen zeer actief krachtige scan- en loyaltysystemen. Het is evident dat ze daar snel een eigen betaalfunctie willen aan koppelen. Retailers hebben grote belangen in de positie als PISP, waardoor ze betaaltransacties kunnen verrichten, maar net zo goed halen ze waardevolle informatie als AISP. Dat geeft hen de mogelijkheid om het financieel profiel van klanten uit te tekenen en dus ook te structureren.

Tot slot zijn onlineshops zoals Bol.com, Zalando, Vente-Exclusive en telco’s zoals Telenet, Orange, Proximus maar ook de energiebedrijven volledig in de scoop van de Europese richtlijn.

De consument wint

PSD2 opent niet alleen het betaalverkeer en de structurering van de kasstroom voor al die nieuwe spelers, de richtlijn maximeert verder ook de kostenvergoedingen voor betaaltransacties en breidt de bescherming van de klanten uit in geval van diefstal of verlies van hun betaalkaart of smartphone. Voor een verrichting met een debetkaart betaalt een onlineshop of een winkelier maximaal 0,2%. Als de betaling met een creditcard gebeurt, wordt dat 0,3%. Dat is uiteraard goed nieuws voor retailers en dus indirect voor de klanten.

De aansprakelijkheid voor klanten in geval van verlies of diefstal van een betaalkaart is verlaagd naar maximaal 50 euro. Als de klant het verlies of de diefstal niet redelijkerwijze kon vaststellen voordat het frauduleuze gebruik gebeurde, kan hij of zij ook niet aansprakelijk zijn. De klant is evenmin aansprakelijk als er geen harde authenticatie nodig is. Dat is bijvoorbeeld het geval voor betalingen waar geen pincode verplicht is.

Regelgeving biedt zekerheid

PSD2 lijkt dus vooral stevige voordelen te hebben voor de consumenten. Nieuwe startups die het betaalverkeer innoveren krijgen een duidelijk reglementair kader en ze kunnen in een veilige financiële omgeving opereren. Dat zal het consumentenvertrouwen opkrikken. De consument krijgt bovendien een transparant zicht op de kosten van zijn transacties.

Niet alle aspecten van die regelgeving zijn overigens sluitend. Een van de belangrijke discussiepunten blijven de transacties tussen klanten die toestemming hebben gegeven om hun rekeninginformatie te gebruiken en klanten die dat niet deden. De technologie van sommige platformen zal allicht slim genoeg zijn om ook een profiel te kunnen maken van die laatste categorie.

Geen screensraping

De Europese Commissie legde recent nog wat ballast op het bijna vlot draaiende PSD2-wagentje door de toegang voor de AISP’s te regelen via een zogenaamde API. Dat is een stukje software dat toelaat om, soms complexe informatie uit te wisselen. Op zich hoeft dat geen echte showstopper te zijn als de bank zich proactief opstelt. Zij bepalen welke informatie via de API wordt uitgewisseld en hoe snel dat gebeurt. De AISP’s hadden de informatie veel liever via screenscraping georganiseerd, maar dat heeft de Europese Commissie nu verboden. Bij screenscraping maken derde partijen gebruik van de bestaande onlineklantentoegang om in te loggen bij de bank. Dat betekent dat ze dezelfde data zien als de klant omdat ze in feite zijn of haar login gebruiken. De AISP’s zouden in dat geval niet meer afhankelijk zijn van het aanbod dat de bank ter beschikking stelt en ook niet van hun timing.

Verkramping bij de banken

De banken reageerden aanvankelijk verkrampt. De betaalindustrie is niet alleen rendabel maar het zorgt ook voor een sterke klantenbinding. Toch is die reactie een zware gemiste kans die enkel kan verklaard worden vanuit een defensieve en conservatieve strategie. In een tijd waarin de technologie innovatie in de financiële wereld prikkelt, leidt die reactie op korte termijn naar een negatieve commerciële impact en een gekrast imago. De komst van PSD2 zal de creativiteit in dit segment doen toenemen. En er komen allicht snel nieuwe ontwikkelaars van onlinebetalingsdiensten maar zeker ook van aggregatoren die toelaten om de rekeningen van klanten bij verschillende banken te combineren. Onder meer Seamless, het moederbedrijf van Seqr, wil zich volledig gaan toeleggen op het MEA Token Platform, een API-gebaseerde dienst die PISP en AISP combineert.

Belfius en KBC reageren

Gelukkig lijkt de tendens te keren. Belfius anticipeerde als een van de eersten op een positieve manier op de nieuwe regelgeving.  “Wij willen onze klanten volop laten profiteren van die wijziging zodat ze hun zichtrekeningen bij andere Belgische en Europese financiële instellingen rechtstreeks in de diverse digitale kanalen van de bank kunnen integreren”, stelden ze in een persbericht.  Belfius maakt dus het beheer van andere rekeningen en de uitvoering van betaaltransacties vanaf die rekeningen via Belfius Mobile mogelijk.

De bank organiseerde een bevraging bij haar particuliere en professionele klanten maar ook bij niet-klanten. De resultaten tonen twee sleutelbehoeften waaraan moet worden tegemoetgekomen als gevolg van het openstellen van de markt voor betalingsverkeer.

  • De respondenten willen één app waarmee alle betalingen kunnen uitgevoerd en beheerd worden en waar ze een gecentraliseerd overzicht hebben van alle transacties.
  • Specifiek voor professionele klanten is een geïntegreerde reporting van de rekeningen en de betalingen van al hun banken belangrijk, die bovendien automatisch kan worden geïntegreerd in de eigen boekhoudsystemen.

Die twee verzuchtingen kaderen perfect in de bedoelingen van de PSD2-richtlijn. Belfius gaat het nieuwe regelgevend kader ook in die zin gebruiken. Binnen enkele maanden kunnen klanten van de bank hun zichtrekeningen toevoegen aan Belfius Mobile, Belfius Tablet en Belfius Direct Net. Als de klant daarna aanlogt op één van die kanalen kan hij of zij daar het saldo en het overzicht van de transacties, in realtime consulteren maar ook overschrijvingen uitvoeren vanop Belfius Mobile, Belfius Tablet als Belfius Direct Net.

Klanten beschikken ook over een overzicht van alle derde partijen die toegang hebben tot de gegevens van de zichtrekeningen bij Belfius. Die machtigingen kunnen op elk moment weer ongedaan gemaakt worden.

Lees verder na de illustratie

BelfiusPSD2

Ook KBC anticipeert op een creatieve manier op PSD2. Zij doen een oproep naar externe bedrijven om zelf met concrete voorstellen voor samenwerking te komen. Bedrijven die hierop willen inspelen kunnen tot Kerstmis een concreet voorstel formuleren, daarna zal KBC de haalbaarheid ervan afwegen. De bedoeling is dat al die creativiteit in de app van KBC versleuteld wordt.

Unieke kans voor de klassieke banksector

De vraag is natuurlijk hoe de klanten zullen reageren en of zij bereid zullen zijn om het mandaat op hun rekening ook effectief te geven aan derde partijen.  Uit een studie van Accenture blijkt dat 53% van de klanten geen probleem maakt van de mogelijkheid om betalingen uit te voeren, 24% is eerder onverschillig en 23% is tegen de mogelijkheid. Maar alhoewel meer dan de helft van de klanten geen bezwaar maakt tegen PISP, zijn ze wel selectief over wie ze dan wel willen vertrouwen. Enkel klassieke banken en online retailers blijken echt dat vertrouwen te krijgen. Uit de studie van Accenture blijkt overigens dat slechts 3% van de klanten vertrouwen heeft in nieuwe banken op het vlak van SIPS.

Ook op het vlak van AISP zien we een vergelijkbaar beeld. Klassieke banken en online retailers scoren hoog. Challenger banken en sociale mediabedrijven lijken het publiek te moeten overtuigen dat hun dienstverlening 100% veilig is. Op het vlak van AISP is er ook een opvallend verschil in generaties. De groep 18-24 jarigen is duidelijk gewonnen voor het concept. De groep 55-64 jarigen is duidelijk tegen.

PSDAccenture

Als die resultaten inderdaad bevestigd worden biedt dat een enorme opportuniteit voor de klassieke banken. Ze worden dan de spil in een boeiend pallet waar retailers, nutsbedrijven en sociale mediaplatformen gekoppeld worden aan innovatieve betaaldiensten en platformen voor financiële informatie. Johan Cruyff verwoordde het ooit helder. “Voetbal is simpel: je bent op tijd of je bent te laat. Als je te laat bent, moet je eerder vertrekken.”

De vraag is welke banken op tijd vertrekken en wie het aantrekkelijkste team kan opstellen. Net zoals in het voetbal zal dat team de meeste supporters lokken. Banken die PSD2 als een opportuniteit zien en voor hun klanten een attractief aanbod samenstellen, zullen daar snel de positieve effecten van ondervinden. Voor de anderen dreigt een financieel debacle, misschien zelfs een degradatie.

©2017 | Financelab – Corporate Journalism & copywriting for the financial industry

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.